Het belang van rechtspersoonlijkheid

Het is een opvallend (en storend) fenomeen: mensen binnen de libertarische beweging die ageren tegen het bestaan van rechtspersonen. Die mensen vinden rechtspersoonlijkheid maar een door de overheid opgezet idee om corrupte ondernemers hun verantwoordelijkheid te laten kunnen ontlopen. Niet verrassend komt deze hetze uit "links-libertarische" kringen.

Juist, ja. De mensen die tegen rechtspersonen zijn begrijpen dus totaal niet dat juist het concept van de rechtspersoonlijkheid de basis is geweest van het enorme economische succes van de Westerse wereld. De uitvinding van het idee 'rechtspersoon' is, durf ik te stellen, belangrijker geweest voor de industriële revolutie dan de stoommachine.

Rechtspersoonlijkheid stelt een organisatie met meerdere eigenaren of aandeelhouders in staat om beheerd te worden door een dagelijks bestuur, zodat de boel daadwerkelijk kan functioneren. Zonder rechtspersoonlijkheid is het onmogelijk om een beursgenoteerd bedrijf te hebben. Iedere actie (tot en met het bestellen van paperclips!) vereist dan de handtekening van iedere aandeelhouder! Stel je Apple of Microsoft even voor als dat het geval zou zijn…

Bovendien is rechtspersoonlijkheid ook een mogelijkheid voor aandeelhouders om hun persoonlijke vermogen los te koppelen van hun aandeelhouderschap. Derhalve kunnen zij hun eigen persoon en vermogen afschermen tegen bepaalde financiële en juridische risico’s die worden genomen door de rechtspersoon waarin zij een aandeel hebben. Deze afscherming zorgt ervoor dat mensen daadwerkelijk bereid zijn te investeren in ondernemingen. Als iedere aandeelhouder persoonlijk verantwoordelijk gehouden kan en zal worden voor alles dat een bedrijf doet (ook al heeft hij daar zelf nooit een hand in gehad), zal niemand ooit nog één aandeel kopen.

Het is op dit moment zeker zo dat het te gemakkelijk is om misstanden af te schuiven op de rechtspersoon, en zelf lachend naar de bank te kuieren. Daar mag best verandering in komen. Zodra er wordt geknoeid moeten de mensen binnen de organisatie die foute dingen hebben gedaan gewoon gestraft worden.

Maar het idee van de rechtspersoon totaal afschaffen? Dat is volstrekte waanzin, en heeft met libertarisme geen fluit te maken.


De Facebookdiscussie over dit artikel is hier te vinden.

Amerika werd groot als libertarische samenleving

Als libertariër, en dus pleitbezorger van zo min mogelijk overheid, moet ik maar al te vaak horen hoe onrealistisch dat denkbeeld zou zijn. “Een libertarische samenleving heeft nooit bestaan,” heet het dan.

Die triomfantelijke dooddoener zou moeten aantonen dat de maatschappij niet kan bestaan zonder een grote en zorgzame overheid. Ten eerste is dit niet bepaald een geldig argument: dat iets niet eerder heeft bestaan betekent geenszins dat het nooit kan bestaan. Als dat immers het geval was, dan leefden wij nog in grotten, gehuld in dierenvellen.

Ten tweede, en wellicht nog veel belangrijker: de uitspraak klopt gewoon niet. Er hebben diverse libertarische samenlevingen bestaan in de menselijke geschiedenis. Samenlevingen met een minimale overheid en maximale persoonlijke vrijheid. Niet alleen hebben ze bestaan: ze bleken keer op keer extreem succesvol.

De Evolutie van de Markt

De vrije markt is een harde leermeester.  Alle acties hebben er gevolgen, en dat is wat het tot een succesformule maakt. Een vrije markt zal onverantwoord gedrag zonder genade afstraffen: slechte ideeën en ondoordachte strategieën zullen resulteren in verliezen, of zelfs in een faillissement. Dit dwingt ondernemers tot reflectie, strategisch handelen en een gezonde drang tot hard werken. Het is een proces van natuurlijke selectie, en deze “evolutie van de markt” garandeert dat de meest geschikte, de meest innovatieve, de meest kansrijke ontwikkelingen ook het meeste succes zullen behalen. Ere wie ere toekomt, zeg maar.